• stratch-vogels
  • stratch-voetbal
  • stratch-appels
  • Two monologues

    do not make a dialogue.
  • Zonder doel

    kén je niet scoren! - Johan Cruyff
  • Wensen zijn voorgevoelens

    van hetgeen je in staat bent daadwerkelijk te realiseren. -Goethe

“Verantwoordelijkheid nemen en vertrouwen geven”

Annelies Lichtenberg:

Ik ben van de basis. Van daar waar het werk wordt gedaan. Voeding krijgen van de basis is essentieel voor mij. Voor elke leidinggevende zou het dat moeten zijn.

Portret Annelies Lichtenberg

Ik liep in de jaren 80 stage bij een zuivelorganisatie. Veel eenvoudig werk, wat niemand meer leek te willen doen. Op de mensen uit verre buitenlanden na. Ik deed het onderzoek naar verbetermogelijkheden. Mijn suggestie was: ‘laten we de mensen zelf vragen wat ze van hun werk vinden en hoe het beter kan’. Dat konden ze allemaal feilloos aangeven. Iedereen wil er toe doen. Dat hebben alle mensen met elkaar gemeen. Dus ook in het werk willen mensen een zinvolle bijdrage leveren. Voor mij is dat de essentie: mensen zelf de verantwoordelijkheid geven over hun werk en maximaal laten bijdragen. Zichtbaar maken wat er gebeurt, helder maken wat je van ze verwacht. Dat is mijn rol.

Ik ben altijd al gefascineerd geweest in de relatie mens en werk. Als arbeids- en organisatiepsycholoog werkte ik bij de Arbeidsvoorziening. Mooier kon ik het niet krijgen: werken met mensen in een organisatie om mensen aan werk te helpen. Daarvoor werkte ik bij de vakbond, geraakt en bewogen door het thema kwaliteit van de arbeid. Later als directielid bij UWV WERKbedrijf heb ik leiding gegeven aan de uitvoering in een complexe veranderlijke situatie. Ik merkte daar: dat hoe groter de hectiek is, hoe rustiger ik word. De combinatie van rust en hectiek past bij mij.

Ik woon nu weer in de streek waar ik ben opgegroeid. Als boerendochter terug op een boerderij, deels nog in gebruik als agrarisch bedrijf van mijn broer. Een ideale plek voor mij, want ik heb ruimte nodig. Als ik hier het doodlopende weggetje oprijd, dan stop ik aan het begin om een laatste actielijstje te maken of een telefoontje te doen. Want zodra ik uit de auto stap en het erf op loop valt alles van me af. Een soort Pavlov-reactie. Als ik hier thuis of in de tuin ben dan denk ik: ‘wat is er nu zo belangrijk dat ik dat nu meteen moet doen’. En hoewel het niet altijd verstandig bleek, was mijn conclusie steeds: ‘niets is zo belangrijk dat het nu moet’. Een compleet andere wereld: hier op het land of daar in de stad. Rust en hectiek. De combinatie maakt dat ik altijd veel energie heb om dingen te doen.

In grotere organisaties zie ik het daar misgaan: veel hectiek, zonder rust. Vooral als dan de communicatie over meerdere schijven gaat, loopt het vlot mis: diffuse opdrachten bemoeilijken de uitvoering. Het ondermijnt de heldere focus op het eigenlijke doel. Bijkomende zaken als onderlinge competitie, management op macht, elkaar en de essentie kwijtraken: het doet het menselijke, de menselijke maat verdwijnen. En zelden wordt dan de rust en ruimte gevonden om er samen in dialoog goed uit te komen.

Als dienstverlening aan mensen echt anders moet, vraagt dat altijd om een gedragsverandering. Dat vereist coaching, dus veel tijd en aandacht. In grote organisaties bestaat de neiging om gedragsverandering te bewerkstelligen via nieuwe regels en werkinstructies. Die dan weer om extra controle op naleving vragen. Maar dat is volstrekt onvoldoende om mensen gemotiveerd te houden en tot verandering te bewegen. Het wordt vooral lastig als mensen zich verplicht voelen de regels te volgen en tegelijkertijd zien dat klanten daar niet goed mee geholpen zijn.

Hoe lastiger de veranderopdracht en hoe groter de complexiteit, des te meer wil ik daarom investeren in de dialoog met de uitvoering. Centraal staan dan vragen als: ‘wat willen we voor onze klanten bereiken?’, ‘Hoe kunnen we dat het beste realiseren?’, ‘Wat is er nodig om maximaal bij te kunnen dragen aan succes?’. Die gezamenlijke zoektocht naar antwoorden, die is wezenlijk.

Mijn houding als leidinggevende is er een van: ga het regelen, neem je verantwoordelijkheid. En eigenlijk verwacht ik dat iedereen dat doet: verantwoordelijkheid nemen. Dat vertrouwen in zelfredzaamheid geef ik ze ook. Dus zo min mogelijk vervreemdende theoretische gesprekken in sessies op de hei. Liever concrete gesprekken en acties die aansluiten op het werk van de medewerkers zelf. Gebaseerd op wat ze zelf zien en ervaren van wat er beter kan. Mensen die werken met hart en ziel, scheppen er genoegen in om te verbeteren en indien nodig of gewenst te veranderen. Vanuit die basis maken mensen verbinding. Vanuit die gedachte gaat het mij –net als bij de vakbond- om het bijeen brengen van de basis en de top.

Vertrouwen geven en verantwoordelijkheid nemen. Zo wil ik leidinggeven. Gebruikmakend van alle verscheidenheid die er in de organisatie is. Ik geloof erg in die diversiteit tussen mensen. Verscheidenheid vergroot de kans op succes. Dat hebben we hard nodig, want er is nog een boel te doen in de wereld van mens en werk.

Annelies Lichtenberg
voormalig directielid UWV WERKbedrijf